"Świat bez sztuki naraża się na to, że będzie światem zamkniętym na miłość" - Jan Paweł II

Historia Chóru Auxilium

POCZĄTEK

Powstanie Chóru Auxilium wiąże się z osobą księdza prof. Ignacego Chodźko, salezjanina, który w czerwcu 1989 roku został skierowany do Berlina w celu otoczenia posługą religijną katolików polskojęzycznych, zamieszkujących zachodnie dzielnice miasta. Na tym obszarze mieszkała wówczas liczna społeczność pochodząca z Polski, ale w żadnym z kościołów nie odprawiano nabożeństw w języku polskim. Po licznych interwencjach ks. Chodźko uzyskał zgodę dwóch proboszczów, ks. Ulricha Weidla z parafii NMP Wspomożenia Wiernych (Maria, Hilfe der Christen) w Spandau oraz ks. Bernharda van Nahmena z parafii św. Józefa (St. Joseph) z Weddingu, na odprawianie w ich kościołach nabożeństw po polsku. Pierwszą Mszę św. odprawił ks. Chodźko w języku polskim na Weddingu 15 października 1989 r., a w dzielnicy Spandau 1 stycznia 1990 roku. I choć zarówno ksiądz Chodźko, jak i wspomniani wyżej proboszczowie niemieccy nie działają już czynnie w życiu religijnym Berlina, pokłosie ich zasiewu dla wspólnoty polskiej owocuje do dzisiaj, bowiem w obu niemieckich kościołach zbierają się nadal wierni modlący się po polsku.

Następnym działaniem ks. Chodźko było zorganizowanie polskich chórów przy tych świątyniach.

GENEZA NAZWY CHÓRU AUXILIUM

Z trzech polskich chórów kościelnych utrzymał się przy życiu jedynie zespół założony w Spandau, ale i w jego działalności były okresy zagrażające jego dalszej egzystencji. W takich krytycznych sytuacjach zwracano się o pomoc do Maryi, patronki kościoła, przy którym chór znalazł schronienie.

A kościołowi patronuje Matka Boża - Maria, Hilfe der Christen, co oznacza Wspomożenie Wiernych, po łacinie zaś Auxilium Christianorum. To właśnie pod tym wezwaniem (dosłownie Wspomożenie Chrześcijaństwa lub Wspomożycielka Chrześcijan) szczególnie czcił Matkę Najświętszą św. Jan Bosko, założyciel Towarzystwa Salezjańskiego, którego kapłani posługują w Polskiej Misji Katolickiej w Berlinie.

Patronka kościoła, w którym chór ćwiczy, posługa salezjanów w polskiej parafii i wyczuwalna pomoc Matki Bożej w krytycznych chwilach chóru - taki zbieg okoliczności nie mógł być przypadkowy. Dlatego też wielu chórzystów było przekonanych, że jest to wyraźny znak interwencji Matki Bożej i należy teraźniejszość, przyszłość chóru, jego członków oraz ich rodziny powierzyć opiece Maryi i uczynić ją Patronką chóru, a wezwanie AUXILIUM obrać za nazwę chóru. W dowód wdzięczności za „wspomaganie” chóru przez Matkę Bożą zobowiązano się do szczególnego propagowania jej kultu poprzez śpiew i muzykę.

CHÓR  AUXILIUM POD KIEROWNICTWEM  MUZYCZNYM  LESZKA KORYCKIEGO (1990 – 1992)

Dzięki życzliwej postawie ks. proboszcza Ulricha Weidla, chór otrzymał zgodę na korzystanie z salek Domu Parafialnego i pomieszczeń kościelnych przy parafii NMP Wspomożenia Wiernych w Spandau, który służył i nadal służy chórzystom nie tylko do prób, ale również do licznych spotkań okolicznościowych, rodzinnych i artystycznych, a także Polskiej Misji Katolickiej w Berlinie do nauczania religii. We wrześniu 1989 roku odbyła się pierwsza próba, a 1 stycznia 1990 roku podczas pierwszej mszy św. odprawianej po polsku chór Auxilium śpiewał kolędy. Był to pierwszy oficjalny występ chóru. Za tydzień, na niedzielnej Eucharystii dla wspólnoty niemieckiej, chór śpiewał polskie kolędy, co zostało przez niemieckich parafian bardzo życzliwie przyjęte. Rozpoczął się okres licznych występów podczas nabożeństw dla Polaków i dla parafian niemieckich, na życzenie których polski chór stał się jedynym wykonawcą śpiewów liturgicznych w czasie wspólnych, corocznych procesji Bożego Ciała w Spandau.

Po dwóch latach owocnych działań, nastąpił pierwszy kryzys. W październiku 1992 roku Leszek Korycki zrezygnował z funkcji dyrygenta, co było równoznaczne z zaprzestaniem dalszej działalności chóru, gdyż w polskiej wspólnocie parafialnej trudno było znaleźć osobę z odpowiednimi kwalifikacjami do prowadzenia chóru kościelnego.

CHÓR AUXILIUM POD KIEROWNICTWEM MUZYCZNYM ANDRZEJA MIELEWCZYKA (1992 – 97)

W krytycznym okresie dla chóru spowodowanym odejściem dyrygenta, Ksiądz Ignacy Chodźko z prezesem Antonim Zembrzuskim postanowili powierzyć kierownictwo muzyczne jednemu z chórzystów, tenorowi Andrzejowi Mielewczykowi, który posiadał średnie wykształcenie muzyczne. Karol Borsuk, znany berliński dyrygent i chórmistrz przekazał Andrzejowi Mielewczykowi podstawowe zasady kierowania chórem i tak już pod koniec 1992 roku Chór Auxilium posiadał nowego dyrygenta, który rozpoczął jednocześnie dalsze kształcenie w Arcybiskupiej Szkole Muzyki Kościelnej w Berlinie (Erzbischöfliche Kirchenmusikschule).

Andrzej Mielewczyk z Chórem Auxilium w Don-Bosco-Heim na Wannsee w Berlinie, czerwiec 1993 r.

Również organizacyjne kierowaniem chórem zostało w tym samym okresie zagrożone. Dotychczasowy prezes chóru, doktor Antoni Zembrzuski otworzył własną praktykę lekarską i złożył rezygnację z prezesury. Pod koniec 1993 roku, na prośbę ks. Chodźko funkcję prezesa Chóru Auxilium przejął mgr Henryk Żurek.

W ciągu pięcioletniej działalności Andrzeja Mielewczyka Chór Auxilium stał się znanym zespołem i jako jedyny polski chór brał udział we wszystkich ważniejszych uroczystościach religijnych w Berlinie. Koncertował nieraz dwa razy w tygodniu w kościołach niemieckich, na festynach, uroczystościach świeckich, występował też m.in. we Włoszech, Austrii. O randze zespołu świadczyły coroczne zaproszenia na koncert kolęd w Ambasadzie Polskiej w Berlinie. Ukoronowaniem pracy artystycznej dyrygenta i chóru, a także wyjątkowym zaszczytem dla zespołu był wspólny z chórami niemieckimi śpiew podczas Eucharystii sprawowanej przez Ojca Świętego, Jana Pawła II na Stadionie Olimpijskim w Berlinie, 23 czerwca 1996 roku. Chór Auxilium liczył wtedy 62 osoby.

                                                                        Jan Paweł II na Stadionie Olimpijskim w Berlinie 23 czerwca 1996 roku

CHÓR  POD  KIEROWNICTWEM  MUZYCZNYM  KAROLA  BORSUKA  (1997 – 2000)

Po rezygnacji Andrzeja Mielewczyka, ratunkiem dla Chóru Auxilium okazał się znowu Karol Borsuk, znany i ceniony muzyk, wybitny polski dyrygent, chórmistrz i kompozytor mieszkający w Berlinie, który prowadzi chóry niemieckie, często dyryguje w Filharmonii Berlińskiej, w Konzerthaus na Gendarmenmarkt, w kościołach i salach koncertowych Berlina, prezentując dzieła klasyczne i awangardowe, jest jurorem festiwali muzycznych, gościnnie występuje w wielu miastach Polski i Europy.

Widząc dramatyczną sytuację, w której znalazł się jedyny polski, kościelny chór w Berlinie, Karol Borsuk pomimo dnia wypełnionego zajęciami, na prośbę ks. dziekana Chodźko, zgodził się przyjąć funkcję dyrygenta chóru, prowadzić próby raz w tygodniu późnym wieczorem (do tej pory próby odbywały się dwa razy w tygodniu) i obiecał kierować chórem do czasu, jak mawiał, zatrudnienia innego dyrygenta. Ta tymczasowość trwała trzy lata.

Pod profesjonalnym kierownictwem Karola Borsuka wykonywane utwory odznaczały się wysokim poziomem artystycznym i wykonawczym, w repertuarze pojawiały się stopniowo coraz trudniejsze utwory. Klasa zespołu przyciągała wiele osób z dobrymi głosami. Wkrótce powstał liczny, młody, dynamiczny zespół.

Wiele występów Chóru Auxilium pod kierownictwem Karola Borsuka zapisało się w kartach historii Polskiej Misji Katolickiej i Berlina. Chór stał się wizytówką polskiego życia muzycznego w Berlinie i oprócz występów w kościele polskim śpiewał w kościołach niemieckich katolickich i ewangelickich, był zapraszany na koncerty i uroczystości świeckie w ambasadach, instytutach, siedzibach znanych organizacji. Wydarzeniem artystycznym i religijnym był wyjazd chóru do Francji w 1998 roku.

Karol Borsuk dyryguje koncertem  "Gloria" z okazji 25-lecia PMK  w Konzerthaus na Gendarmenmarkt w Berlinie 

26 czerwca 2007 roku Karol Borsuk był głównym organizatorem i dyrygentem uroczystego koncertu „Gloria”, który odbył się Konzerthaus na Gendarmenmarkt w Berlinie” z okazji 25-lecia istnienia Polskiej Misji Katolickiej w Berlinie. W koncercie wystąpili soliści opery, liczące ponad sto osób połączone chóry, w tym Chór Auxilium, soliści instrumentalni oraz orkiestra symfoniczna.

CHÓR  AUXILIUM  POD  KIEROWNICTWEM  MUZYCZNYM  AGNIESZKI  WIŚNIOWSKIEJ-KIRCH  (od 2000 r.)

Trzyletnia współpraca Karola Borsuka dobiegła końca i chór pozostał bez dyrygenta.

Z nowym kierownikiem muzycznym, Agnieszką Wiśniowską-Kirch Chór Auxilium powitał Nowy Wiek, Nowy 2000 Rok i Rok Jubileuszowy. Przerzedzony zespół powoli się powiększał, z biegiem czasu powróciła też część dawnych, wiernych swemu powołaniu chórzystów. Spokojne, partnersko prowadzone próby, życzliwość i wyrozumiałość dyrygentki sprawiają, że próby po męczącym nieraz dniu pracy dają chórzystom satysfakcję i radość z faktu, że wśród przyjaciół można spędzić chwile z rodzajem muzyki, która jest zarazem modlitwą.

Pod kierownictwem Agnieszki Wiśniowskiej-Kirch chór dokonuje dalszych postępów. Według oceny muzykologów, chór wykonuje utwory na wysokim poziomie artystycznym, co jest przede wszystkim zasługą niezwykłych umiejętności pedagogicznych Agnieszki Wiśniowskiej–Kirch, jej talentu dyrygenckiego, cierpliwych, długotrwałych nieraz ćwiczeń. Jej opanowanie, pewność, spokój, zawodowy profesjonalizm podczas dyrygowania przechodzi na chórzystów i ich mobilizuje.

Zgodnie z przyjętym zobowiązaniem chór koncentruje się głównie na wykonywaniu muzyki religijnej i na występach w kościele. Bogaty, urozmaicony repertuar, częste występy podczas Eucharystii, odprawianej w różnych kościołach polskich i niemieckich, dobry poziom artystyczny wykonywanych utworów rozsławia chór w Berlinie, Niemczech i w Polsce.

Na życzenie i prośbę księdza prałata Wolfganga Miehle z Bonn, przedstawiciela Konferencji Episkopatu Niemiec (Deutsche Bischofskonferenz), Chór Auxilium 30 sierpnia 2009 roku wystąpił w berlińskiej katedrze św. Jadwigi Śląskiej (Sankt-Hedwigs-Kathedrale), gdzie biskupi Niemiec i Polski sprawowali uroczystą Mszę św. o pokój w 70 rocznicę wybuchu II wojny światowej. Wśród prominentnych gości byli m.in. Prezydent Niemiec Horst Köhler. Utwory wykonywane przez chór były retransmitowane przez stacje telewizyjne polskie i niemieckie oraz przez Radio Watykańskie.

Po raz pierwszy śpiew chóru był słyszalny w eterze podczas bezpośredniej transmisji Mszy św. z Berlina, którą przeprowadziło Radio Maryja 18 czerwca 2000 roku z polskiego kościoła na Tempelhof. Członkowie chóru otrzymywali potem wiele telefonów i pozdrowień internetowych od słuchaczy z różnych krajów, a nawet z Ameryki i Australii.

Chór Auxilium występował również w przekazanym polskiej wspólnocie kościele św. Jana Chrzciciela (St. Johannes Basilika), podczas inauguracyjnej Mszy św. 7 listopada 2004, transmitowanej przez Radio Maryja i Telewizję Trwam oraz podczas Mszy św. 5 października 2008 roku, transmitowanej przez TV Polonia.

Chór Polskiej Misji Katolickiej jest także zapraszany na prestiżowe uroczystości towarzyszące ważnym wydarzeniom życia religijnego Berlina, w tym często do katedry św. Jadwigi Śląskiej, Matki Kościoła lokalnego, gdzie występuje wspólnie z artystami Deutsche Oper Berlin.

W 2002 roku niezwykła prośba przyszła od więziennego kapelana najsroższego więzienia w Berlinie na Moabicie, aby zaśpiewać tamtejszym więźniom podczas niedzielnej Mszy św. Już samo wejście i drobiazgowa kontrola osobista każdego chórzysty przez strażników było wielkim przeżyciem. Jednak śpiewanie w zakratowanej kaplicy więziennej o Bogu i Jego przebaczającej miłości w otoczeniu strażników i ludzi uwięzionych za liczne przestępstwa, a nawet zbrodnie pozostanie na zawsze w pamięci chórzystów.

Do tradycji Polskiej Misji Katolickiej w Berlinie należą coroczne Wieczory Kolędowe, podczas których poprzez rozważania religijne, wykonywanie kolęd i muzyki religijnej przez artystów operowych, wirtuozów organowych, Scholę Marana Tha, Chór Auxilium i innych wykonawców przekazuje się słuchaczom bogactwo, piękno, pobożność i duchowość polskiej kultury, a także uniwersalizm chrześcijaństwa.

Warto podkreślić niezwykle przyjacielską współpracę chóru z artystami Deutsche Oper Berlin i innymi wybitnymi muzykami polskiego pochodzenia, którzy pomimo wieczorów zapełnionych zajęciami starają się znaleźć czas, by wspólnie z chórem uświetnić Eucharystię lub wystąpić z chórem podczas koncertu. Agnieszka Siewiec, Małgorzata Picz, Tomasz Rakocz, Mirosław Kosecki, Marek Picz, Tadeusz Milewski, Piotr Wawrowski, to tylko niektóre osoby, zasługujące na pamięć i wdzięczność. Szczególne podziękowanie należy się Johannesowi Kirch, który oprócz osobistych, wspaniałych występów z chórem, organizuje i mobilizuje pozostałych artystów.

JEDEN Z WIECZORÓW KOLĘDOWYCH

ZAKOŃCZENIE

Wkrótce Chór Auxilium będzie świętować 20 rocznicę swego założenia. Powstanie i pomimo różnorakich kryzysów dalszy rozwój oraz owocna działalność chóru są widocznym znakiem opieki NMP Wspomożenia Wiernych - Auxilium Christianorum.

Nazwa chóru to wyraz oddania tego chóru, jego członków oraz ich rodzin pod opiekę Matki Bożej. Jest ona także wyrazem ufności i nadziei, że trud wszystkich tych, którzy ten chór tworzyli, wspomagali, w nim uczestniczyli nie pójdzie na marne, a Wspomożenie Wiernych nadal będzie wspomagać swój chór na berlińskiej ziemi.

Liczna rzesza ludzi przeszła przez ten chór w ciągu dwudziestu lat. Naznaczeni swym człowieczym losem, który wyznacza człowiekowi Boża Opatrzność, próbowali swym śpiewem służyć Bogu i ludziom. „Bo kto śpiewa, modli się podwójnie”.

Przez całe życie wędrujemy, a każdy z nas, żyjących tutaj w Berlinie, stał się jeszcze wędrowcem stąpającym po obcej ziemi. Niektórzy chórzyści lub ich bliscy znaleźli już w tej ziemi swoje wieczne odpoczywanie. Ufamy, że Auxilium Christianorum wspomagała ich podczas ostatniej godziny życia. Ufamy, że Wspomożenie Wiernych przybędzie nam też z pomocą i wstawi się za nami, kiedy nadejdzie nasz ziemski czas ostatni.

Prezes Chóru Auxilium – mgr Henryk Żurek

Berlin - Spandau, w dzień św. Cecylii, 22 listopada 2009 roku